Modelowanie równań strukturalnych (analiza ścieżek / SEM )

Modelowanie równań strukturalnych (Structural equations modeling – SEM ) 

Metoda równań strukturalnych, jako najbardziej zaawansowana metoda dowodzenia twierdzeń naukowych, ma swoich zwolenników i krytyków, ponieważ posiada bardzo wiele zalet oraz równie wiele wad. Praca z wykorzystaniem modelowania równań strukturalnych zawsze rozpoczyna się od poznania podstaw teoretycznych elaborowanego zjawiska, tylko na podstawie wytycznych teoretycznych lub różnych ich wariantów można budować model równań strukturalnych. Do jego budowy niezbędne są przewidywania jakie daje teoria lub bardzo silna intuicja. Bez opierania się o te wskazania można zbudować model dopasowany do danych, ale mający niewiele wspólnego z rzeczywistością. Ponad to jeśli będzie on nawet poprawnie skonstruowany i dopasowany, to bez teorii trudne będzie logiczne z niego wnioskowanie i odpowiedzenie na pytanie: Dlaczego zaszły zaobserwowane wyniki?

Modelowanie równań strukturalnych w skrócie

W skrócie, analiza modelowania równań strukturalnych, daje wgląd w badane zjawisko w jego bardzo zaawansowanym wydaniu. Dzięki elastyczności w modelowaniu relacji między zmiennymi możliwe jest uzyskanie dowolnego modelu relacji przyczyn i skutków. Niemniej, przy modelowaniu równań strukturalnych trzeba przygotować się na alternatywne scenariusze relacji między zmiennymi. Nie zawsze, teoria przez którą patrzymy na naturę zjawisk daje uchwycić się 1 do 1 w modelu statystycznym. Dlatego warto przygotować odrobinę zmienione struktury przewidywanych korelacji, by móc wybrać model dopasowany lub porównywać modele alternatywne. Dzięki analizie modelowania równań strukturalnych można również badać strukturę kwestionariuszy. W tej odsłonie jest to metoda konfirmacyjna, która potwierdza założenia o strukturze czynnikowej  (Konfirmacyjna Analiza Czynnikowa) walidowanego testu oraz pozwala na budowanie alternatywnych jego wersji, by wybrać ten najlepiej dopasowany.

Modelowanie równań strukturalnych 

Analiza równań strukturalnych ma na celu analizę kształtu i siły zależności mających charakter funkcji liniowych (lub też nieliniowych) pomiędzy zmierzonymi zjawiskami. Modelowanie może się dążyć do analizy zmiennych formatywnych i reflektywnych, może uwzględniać moderatory relacji w formie analizy wzrostu zmiennej latentnej (full latent growth analysis) lub porównywać nasilenie ścieżek w podzbiorach wydzielonych inną zmienną (MGA-Multi group Analysis), może testować efekty mediacyjne, a także efekty moderowanej mediacji. Niezwykły postęp dokonuje się w modelowaniu równań strukturalnych, dlatego trudno w krótkim wpisie zintegrować wielość możliwości oferowanych przez tę fascynującą metodę analizy statystycznej.

Poniższy rysunek przedstawia model równań strukturalnych wykonanych metodą PLS ze zmienną mediującą, a także zmienną moderującą relacje (State – Action Orientation).

 

Analiza moderowanej mediacji w badaniach psychologicznych 2