Zanim prowadzimy nowy lek lub suplement na rynek – analizy statystyczne dla medycyny i farmacji

założenia regresji logistycznej

Metodolog.pl – Analiza Statystyczna w nauce

Firma statystyczna METODOLOG

Analiza statystyczna w farmacji i medycynie.

Wprowadzenie nowego leku lub substancji na rynek jest bardzo trudnym procesem ze względów etycznych i praktycznych.

Wiedza z nauk medycznych i farmaceutycznych tak jak inne gałęzie nauki oraz biznesu jest zobowiązana do wykonania odpowiednich badań i testów przed rozpoczęciem dystrybucji. Zazwyczaj metodologie i badania wykonują labolatoria wyspecjalizowane w danej dziedzinie, ale w celu sprawdzenia wyników przeprowadzonego badania, laby te zanoszą swoje wyniki firmom oferującym obliczenia statystyczne w medycynie i farmacji. Niezależnie kto wykonuje tę analizę to najważniejsze z punktu widzenia analiz statystycznych dla medyków jest zweryfikowanie przyczyn występowania zjawisk medycznych, czyli rezultatów oddziaływania zmiennych na siebie oraz określenie siły tego oddziaływania. W zależności oczywiście od problemu badawczego, choć wydaje się, że to co napisano powyżej jest najczęstszą zagwostką naukowców.

Co się wykonuje w kontekście tego typu przedsięwzięć?

Tak na prawdę jeśli chodzi o statystykę i analizę danych to wykonuje się wszystko. Tzn. potencjalnie można wykonać szereg analiz statystycznych  i weryfikować badane oddziaływanie medyczne. Szczerze powiedziawszy w mojej praktyce spotykam się najczęściej z problemami natury badania zjawiska 0-1 lub pomiarów ilościowych. W przypadku problemów 0-1 najczęściej w statystyce medycznej wykorzystuje się analizy z zakresu klasyfikowania. Do technik analizy tego typu należy model regresji logistycznej lub analizy dykryminacyjnej. Niemniej jednak coraz popularniejsze, przynajmniej w farmacji,  są analizy naiwnym klasyfikatorem Bayesa i analizy skupień. Dzieje się to z pewnego praktycznego powodu. Tego typu analizy statystyczne w medycynie i farmacji są po prostu najczęściej stosowane w publikacjach naukowych z zakresu nauk medycznych, bo są one znane,a badacze posiadają wspólny język statystyczny dzięki któremu mogą swobodnie określać co wyszło a co nie wyszło w teście statystycznym weryfikującym kwestie podejmowane we własnej dziedzinie nauki.

Analiza danych w farmacji i medycynie w swej naturze nie różni się od sposobów obliczenia wyników w innych dziedzinach np. biznesie, psychologii lub ekonomii. Sposób przetwarzania jest taki sam. Dane z pomiarów medycznych są zapisane w wystandaryzowanej jednostce tj. cyfry i symbole. Podlegają one takim samym zasadom do obróbka danych w ryzyku kredytowym lub marketingu produktów. Oczywiście istnieją specyficzne dla prac medycznych i farmakologicznych procedury analityczne lub sposoby analizy, ale biorąc pod uwagę całość pracy statystycznej w tym kontekście to nie różni się ona zbyt mocno od analiz w innych naukach lub sferach biznesu. W każdej dziedzinie musimy wyeksplorować dane, sprawdzić statystyki opisowe, wykresy, braki danych, zwizualizować zależności lub zweryfikować graficznie dynamikę danego zjawiska w czasie (np. przy analizie przeżycia), następnie trzeba wyselekcjonować zmienne poddawane analizie, przekształcić jej w szczególnych przypadkach, zbudować różne modele oraz je porównać między sobą (jeśli istnieje taka możliwość, ale zazwyczaj istnieje, szczególnie w naukowych pracach z zakresu medycyny i farmacji). Każda „dobra” firma statystyczna powinna uporać się z tego typu opracowaniem statystycznym danych medycznych. Warto również skorzystać z dobrych praktyk analitycznych firmy. Niekiedy wypracowane w toku życia działalności gospodarczej i realizacji projektów statystycznych „dobre praktyki” rewelacyjnie sprawdzają się w obszarze prac z zakresu nauk o życiu.

Wracając do tematu. Przed wprowadzeniem czegokolwiek na rynek, warto poddać to odpowiednim badaniom i analizie. W przypadku rozwiązań biznesowych nie ma to takiego wielkiego znaczenia, ale w kontekście leków, farmacji i rozwiązań medycznych ma to ogromne znaczenie. Choćby z tego względu, że ludzie mogą po zażyciu nieprzetestowanych leków się źle czuć, mogą zachorować lub może wyrosnąć im 6 palec u nogi. Oczywiście jedno badanie i jedna analiza statystyczna nie weryfikuje tego, że lek jest dobry. Dopiero seria zweryfikowanych statystycznie i klinicznie badań jest w stanie powiedzieć coś o wielkości działania i sile efektu danego medykamentu.

Replikacja wyników badania i potwierdzenie działania danego efektu jest dowodem zbliżającym badaczy do prawdy naukowej.