Metoda obserwacyjna

Metoda obserwacyjna

Obserwacja jest to proces spostrzegania celowego i uważnego. Obser­wacja naukowa jest to proces uważnego i celowego spostrzegania, sta­nowiącego część składową metod badania naukowego, w pierwszym rzę­dzie metody obserwacyjnej. Rezultatem obserwacji naukowej są tzw. spostrzeżenia naukowe. Obserwacja sama przez się nie jest swoistą i od­rębną metodą naukową. Jest ona niezbędnym składnikiem lub elementar­nym sposobem pracy badawczej, właściwym wielu metodom naukowym. Obserwacja jest m. in. również składnikiem niezbędnym metod obserwa­cyjnych, jako swoistego rodzaju roboczych metod naukowych.

Metoda obserwacyjna jest to sposób prowadzenia badań, w którym czynność obserwacyjna odgrywa rolę istotną i specyficzną, oraz którego stosowanie nie pociąga za sobą zmian w zjawisku badanym. Część pier­wsza powyższego określenia usprawiedliwia nazwę „metoda obserwacyj­na”. Część druga określenia wskazuje na najważniejszą cechę znamienną tej metody w odróżnieniu od metody eksperymentalnej. Można ją sfor­mułować jako postulat: Badania obserwacyjne prowadzić należy tak, aby samymi przez się czynnościami obserwacyjnymi nie wywoływać zmian w zjawiskach stanowiących przedmiot badań.

Metoda obserwacyjna – W niektórych naukach, np. w astronomii,

postulat ten ma charakter teoretyczny, w innych, np. w psychologii, ma znaczenie praktyczne. Rzecz w tym, że osoba obserwowana zachowuje się inaczej w obecności obserwatora niż bez niego i że bez odpowiednich badań nie wiadomo, jak i jak dalece zmienny wpływ obserwator wywiera samą swoją obecnością.

Ale i w badaniach innego rodzaju nie zawsze lub niełatwo postulat ten bywa spełniany. Wiele obserwacji wykonuje się w warunkach nienatu­ralnych, np. obserwacje w ogrodach zoologicznych, nad znaleziskami w muzeach itp. Nie zawsze jednak wiadomo lub można stwierdzić, o ile z tego powodu zjawisko badane ulega zmianom.

Kłopot najważniejszy w metodologii badań obserwacyjnych polega na konieczności poszukiwania spostrzeżeń, według z góry ustalonych punk­tów widzenia i założeń, niekiedy hipotez, przystosowanych do tematu badań, i że w wielu badaniach o charakterze obserwacyjnym proces spo­strzegania jest bardzo złożony, długotrwały i wymagający wielu zabie­gów.

Zacytowany fragment pochodzi z książki ” Ogólna metodologia pracy naukowej” Józef Pieter r1967.