Model eksperymentalny i model korelacyjny

 Model eksperymentalny i model korelacyjny  – Wstęp do metodologii badawczych modeli eksperymentalnych i korelacyjnych.

Model eksperymentalny i model korelacyjny – W 1957 roku znany psycholog amerykański Lee Cronbach (1916—2001) opublikował swój słynny, później wielokrotnie przywoływany przez psychologów w wielu krajach artykuł, w którym dokonał wyróżnienia dwóch podstawowych nurtów badawczych w psychologii: jednego, w którym psycholog analizuje wpływ na zmienną zależną jednej (lub większej liczby) zmiennej niezależnej, którą badacz może (bo taka jest jej natura) manipulować, oraz drugiego, w którym badacz analizuje związek zachodzący między zmiennymi (dwiema i większą ich liczbą), którymi nie może manipulować. Te pierwsze zmienne niezależne to  zmienne manipulacyjne, a te drugie to zmienne klasyfikacyjne.

Model eksperymentalny.

Model eksperymentalny i model korelacyjny – W pierwszym nurcie badacz, na przykład, zmieniając „natężenie hałasu” (zmienna niezależna —X), bada, jaki to ma wpływ na „liczbę popełnianych błędów” (zmienna zależna — Y) przez osoby uczestniczące w badaniu. Jeżeli osoby rozwiązujące ten sam zestaw zadań, ale w zróżnicowanych (pod względem poziomu hałasu) warunkach, będą się różniły liczbą popełnianych błędów, to – z dużą dozą prawdopodobieństwa – będziemy mogli powiedzieć, że hałas wpływa destrukcyjnie na jakość pracy umysłowej, co możemy ująć symbolicznie: X -> Y.

Model korelacyjny.

Model eksperymentalny i model korelacyjny – Z kolei w drugim nurcie psycholog szkolny może analizować związek „osiągnięć szkolnych” (zmienna B) uczniów z ich „poziomem inteligencji” (ujętym na przykład jako IQ — zmienna). Zdaje się on sugerować, że uczniowie o wyższych osiągnięciach szkolnych to jednocześnie uczniowie o wyższym poziomie IQ (taka jest jego hipoteza robocza). Zatem zmienna „osiągnięcia szkolne” to zmienna objaśniana, a zmienna „IQ” to zmienna wyjaśniająca. Trzeba od razu w tym miejscu – ale jeszcze do tego problemu wrócimy — zaznaczyć, że nie zawsze jest tak oczywiste jak w tym przykładzie, że to „osiągnięcia szkolne” faktycznie zależą, między innymi, od „poziomu inteligencji”. Bez uprzedniego sprawdzenia, czy zachodzą pewne specyficzne warunki, badacz, który prowadzi badania empiryczne w tym nurcie, nie może powiedzieć (tak jak może to uczynić w pierwszym nurcie), że jedna zmienna jest bezsprzecznie przyczyną drugiej. Jedyne, co może powiedzieć, to, że owe dwie zmienne „się lubią”, że charakteryzuje je współzmienność, co możemy symbolicznie zapisać jako: A B i co empirycznie stwierdza badacz, obliczając wartość współczynnika korelacji M i B. Pierwsze podejście badawcze (ale mówi się także: metoda, model) nosi nazwę eksperymentalnego, a drugie – korelacyjnego.